X-SAMPA (ағылш. Extended Speech Assessment Methods Phonetic Alphabet) – аудармасы «сөйлеуді бағалаудың кеңейтілген фонетикалық әліпбилік тәсілі» дегенді білдіреді. ASCII символдары арқылы (7-биттық ко
Хуррит сына жазуы – мәтіндерді хуррит тілінде жазу үшін сына жазуы б.з.д. ІІІ және ІІ мыңжылдықтардың басында қолданыла бастады. Соңғы белгілі мәтіндер ІІ мыңжылдықтың соңғы ғасырларына жатады. Әртү
Ханифи жазуы – үндіарий тармағының бенгал-ассам тобына жататын рохинджа тілінің реттелген жазуы. Алғаш рет рохинджа тілі үшін ХІХ ғасырда араб жазуы қолданылса, 1975 жылы урду әліпбиіне негіздел
Халықаралық тілдер – әртүрлі мемлекеттерде тұрып жатқан халықтардың өзара қарым-қатынас құралы ретінде пайдаланатын тілдер. Пиджин, лингва франкадан (бірнеше тілдің араласып сауда жүйесіне қолданылаты
Фузиялық тілдер – фузия құбылысы кең таралған тілдер. Бұл – бірнеше грамматикалық, синтаксистік немесе семантикалық мағынаны білдіру үшін бірыңғай флективті морфеманы қолдану арқылы агглютинативті тіл
Фонография (грек. «phonos» – дыбыс, «grapho» – жазу) – сөздің айтылуын бейнелейтін жазу түрі. Ф. – бұл тілдің лингвистикалық бірліктерінің, әдетте фонемалардың немесе аллофондардың дыбысталуын жеткізе
Фонограф (грек. «phone» – дыбыс, «grapho» – жазамын, жазу) – дыбысты жазуға арналған ескі аспап. Ф. механикалық әдіспен дыбыс жазу мен дыбысты қайта жаңғырту аспабы. Бұл аспапты Америкада 1877 жылы
Фонетикалық заңдылықтар, дыбыс заңдылықтары – дыбыстардың өз қалпын сақтауы мен үздіксіз болып отыратын өзгерістерін, өзара алмасуы мен тіркестерін зерттеп отыратын дыбыстардың даму заңдылық
Фонетикалық жазу – графикалық таңба (графема), белгілі бір дыбысқа байланған жазу түрі. Ф.ж. түрлері: буындық (силлабикалық) – әр жазу таңбасы белгілі бір буынды білдіреді; шын мәніндегі буындық жазу
Үндесім фонетика – дыбыстың, буынның және сөздің үндестік құрылымын талдайтын фонетика саласы: Үндесімнің әуез жүйесі алдымен екіге бөлінеді: езулік әуез (палатальный тембр), еріндік әуез (лабиальный