Байтұрсынұлы Ахмет (1872-1937) – қазақ тіл білімі мен әдебиеттануының негізін қалаған ғалым, түркітанушы, жазу реформаторы, ұлттық әліпбидің авторы, педагог, публицист, Алаш қозғалысының көсемі. Б.
Әліппе – сауат ашу оқулығы. Қазақстанда 19-20 ғасырларда оқу-ағарту саласының 2 түрлі бағытта болуына байланысты әліппелер де араб және кирил әріптерімен жазылды. А.Байтұрсынұлының «Оқу құралы» мен «
«Ашық хат. Емле мәселесі туралы тіл білімпаздарына, оқытушыларға, оқушыларға, барлық жазушыларға» – Қазақстан Орталық жаңа әліпби комитетінің «Еңбекші қазақ» газетінің 1929 жылдың 18-ақпандағы санында
Ататүрік Мұстафа Кемал (1881-1938) – түріктің мемлекет қайраткері, Түркия Республикасының тұңғыш президенті, реформатор. Түрік мемлекетін сұлтанат формасынан республика формасына алмастырған тұлға. Он
Ассибиляция – тілалды дауыстыларының алдында таңдай, тіс шұғыл дауыссызының ызың дауыссыздармен алмасуы. Ызың дауыссызға ұқсаудан пайда болған паразит ызың дыбыстар. А. дыбыстауға жатады: лат. ceram [
Арша жазу /хат сарви – жазылуы және оқылуы абжад жүйесіне негізделген 28 араб әріптерінен тұратын арша ағашы бейнелес жазу. Ол абжад жүйесі бойынша 1) Абжад, 2) Һаууаз, 3) Хутти, 4) Каламан, 5) Сагара
Артикуляция (латын. «artіculo» – бөлшектеу, жіктеу) фонетикада тіл дыбыстарын айту үшін қатысатын дыбыстау мүшелерінің қызметі (ерін, тіс, қатты және жұмсақ таңдай, тіл кішкене тіл, дауыс желбезегі, м
Арабайұлы Ишанғали (1882-1933) – қырғыз халқының ағартушысы, ғалымы, Алаш қозғалысының қайраткері. 1911 жылы белгілі қазақ ағартушысы Қ.Сәрсекеұлымен бірлесіп «Әліппе» жазды, еңбек төте жазумен У
Априор тілдер (латын. «apriori» – бастапқы) – табиғи тілдерге тәуелсіз халықаралық жасанды тілдер. А.т. ұғымдардың логикалық тұрғыда сараланып жіктелуіне немесе мағына мен оны білдіретін сөздің ерекше
Апостроф (грек. «аpostrophos» – кері қайтарылған) – кері дәйекше. Жазуда сөз үстіне үтір (,) түрінде қойылатын қосымша белгі. Орыс тілінде кейбір сөздерде әріп орнына қойылады: с’езд, об’явление; шет