4. Көлденең толқындар. Біз қарастырған мысалдардағы толқындар көлденең толқындар деп аталады, өйткені орта бөлшектері толқынның таралу бағытына перпендикуляр бағытта тербеледі (сурет 5.23. ә жә
1. Тербелмелі жүйелердің қарапайым түрі - математикалық маятник (сурет 5.14). Математикалық маятник деп массасын елемеуге болатын созылмайтын жіпке ілінген елшемдері кішкентай денені айтады. Маятникте
ТЕРБЕЛІСТЕР КЕЗІНДЕГІ ЭНЕРГИЯНЫҢ ТҮРЛЕНУІ 1. Тербелмелі жүйедегі гармоникалық қозғалыстар кезінде механикалық энергия бір түрден екінші түрге үнемі айналып отырады; алайда жүйенің толық энергиясы өзге
Сурет 4.14. Қозғалыс бағытына механикалық жұмысқа қатысты екі бұрыш жасай әрекет ететін күш күшті ғана айтамыз. Олардың бірі -қозғалыс бағытымен бағыттас Ғ күшінің Ғ, құраушысы, ал екіншісі - қозғал
1. Мылтықтан оқ атқанда зеңбіректің де кері тебілу қозғалысы орын алады. Әрекеттесуші денелердің бір бірінен кері тебілу құбылысы реактивті қозғалыс деп аталады. Көптеген тіршілік иелерінің қозғалыста
§23 1 ИМПУЛЬСТІҢ САҚТАЛУ ЗАҢЫ 1. Табиғаттағы денелер үнемі бір-бірімен әрекеттеседі. Әрекеттесуін денелердің арасынан өз әрекеттеріне қарағанда басқа денелердің әрекеттерін елемеуге болатын денелер жү
§22. ДЕНЕ ИМПУЛЬСІ ЖӘНЕ КҮШ ИМПУЛЬСІ 1. Белгілі бір v жылдамдықпен қозғалып келе жатқан массасы т денеге өте қысқа А/ уақыт аралығында Ғ күші әрекет етеді. Осы уақыт аралығында күштің әрекетінен денен
ДЕНЕЛЕРДІҢ АУЫРЛЫҚ КҮШІНІҢ ӘРЕКЕТІНЕН ҚОЗҒАЛУЫ 1. Ауырлық күші әрекет ететін дененің қозғалысын қарастырайық. Жалпы алғанда Жердің (немесе кез келген басқа планеталардың) тартылыс (гравитациялы
ДЕНЕНІҢ САЛМАҒЫ. САЛМАҚСЫЗДЫҚ 1. Күнделікті өмірде «салмақ» сөзі жиі қолданылады. Алайда оны ауырлық күшімен (Ғ. - ту) шатастырмау қажет. Салмақ дененің Жерге тартылу барысында оның тіреуге немесе ас
НЬЮТОННЫҢ ҮШІНШІ ЗАҢЫ 1. Тәжірибе нәтижелері бойынша Ньютонның екінші заңын қарастырғанда да әрекеттесетін екі дененің массаларының қатынасы олардың үдеулерінің сан мәндерінің кері қатынастарына тең б