X-SAMPA (ағылш. Extended Speech Assessment Methods Phonetic Alphabet) – аудармасы «сөйлеуді бағалаудың кеңейтілген фонетикалық әліпбилік тәсілі» дегенді білдіреді. ASCII символдары арқылы (7-биттық ко
Хұсайынов Көбей Шахметұлы (1945-2018) – тілтанушы ғалым, филол. ғыл. док. Қазақ мемлекеттік университетінің роман-герман бөлімін бітірген. Тіл білімі институтының аспирантурасында оқыған. 1971 жылдан
Хуррит сына жазуы – мәтіндерді хуррит тілінде жазу үшін сына жазуы б.з.д. ІІІ және ІІ мыңжылдықтардың басында қолданыла бастады. Соңғы белгілі мәтіндер ІІ мыңжылдықтың соңғы ғасырларына жатады. Әр
Хорасан әліпбиі – түркі тілдерінің оңтүстік-батыс тобының оғыз тобы, оның ішінде шығыс оғыз топшасына енетін тілдерге жататын хорасан тілінің әліпбиі. Хорасан түріктерінің тілі (кейде иран түріктері)
Хетт тілі – үнді-еуропалық отбасының анатолы тобына жататын хеттердің тілі. Көне үнді-еуропа тілдерінің қатарына жатады. Кіші Азияда таралған. Хетт патшалығының негізгі тілі. Х.т. көптеген архаикалық
Хауса әліпбиі – бұл Сахараның шығысындағы Африкадағы ең үлкен этникалық топтың әліпбиі. Негізінен Нигер мен Нигерияның солтүстігінде қолданылады. Хаусаның қазіргі ресми емлесі 1930 жылдары британдық о
Ханифи жазуы – үндіарий тармағының бенгал-ассам тобына жататын рохинджа тілінің реттелген жазуы. Алғаш рет рохинджа тілі үшін ХІХ ғасырда араб жазуы қолданылса, 1975 жылы урду әліпбиіне не
Хани жазуы – Қытай Халық Республикасында дәстүрлі хани диалектілері болып саналатын бірнеше туыстас тілдерді жазу үшін қолданылады. Қытайда негізгі 3 хани диалектісі бар – хая, бика и хаобай. Алайда,
Хангы́ ль жазу жүйесі – корей тілінің фонематикалық жазуы. 1446 жылы ван Сечжон Хунмин чоным (훈민정음) деп аталатын жаңа жазу туралы жарлық шығарды. Х.ж. ерекшелігі – әріптердің буындарға сәйкес келетін
Хаммурапи кодексі – адамзат тарихындағы ең көне құқықтық жазба ескерткіш. Ескі Вавилон дәуірінде Хаммурапи патша б.з.д. 1750 жылы жасаған заңдардың жинағы. Негізгі бөлігі аккад тілінде сына жазуы арқы