Акут (латын. «acutus» – өткір, жоғары) – 1) жоғары тон, жоғары екпін, екпін түскен буында дауыстың жоғары айтылуы, көне грек тіліндегі тоникалық екпіннің бір түрі; 2) диакритикалық белгі, әріптің үсті
Акрофония (грек. «акро» – соңғы, «φωνή» – дыбыс) – белгілі бір сөздер мен сөз тіркестерінің бастапқы әріптерінен құрылатын жаңа сөздер. Аталған жаңа сөздер әліпбидегі әріп атауымен емес оның дыбысталу
Аккомодация (лат. «accomodatio» – бейімделу) – бір сөз ішінде немесе әр тектес буыннан құралған сөздерде іргелес орналасқан дауысты және дауыссыз дыбыстардың, яғни үні мен салдыры әртүрлі фонемалардың
Аккад жазуы – көне семит тілдеріне жататын аккад тілінің жазуы. Аккад тілі көне Месопатамиядағы аккадтықтардың, вавилондықтар мен ассириялықтардың тілі. Бұл тіл б.з.д. ІІ ғасырда шумер тілін ығыстырып
Айырым белгі – бір дыбыста бар, екінші дыбыста жоқ фонетикалық (жасалым/ артикуляциялық, айтылым/акустикалық, естілім/перцепциялық) белгі. Мысалы, а дауысты дыбысына тән «ашық» белгісі ы дауысты дыбыс
Айтылым фонетика – дыбыстың ақиқат болмысын анықтайтын фонетика саласы. Зерттеу әдістері ретінде электронды қондырғылар пайдаланылады: дыбыс созылымдылығы толқынтаңба (осциллограмма), дыбыс сапасы бед
Айтылым сөздігі – сөздің жазылуы мен айтылуы арасындағы ерекшеліктерді реттеп, сөздің айтылым әдеби үлгісін көрсетіп отыратын, дұрыс сөйлеуге бағыт- бағдар беретін құрал – орфоэпиялық сөздіктер. Әдеби
«Айнымалы дыбыстардың жазу ережесі» – Е.Омарұлының «Еңбекші қазақ» газетінің 1925 жылғы 9-мамырдағы 326-санында жарияланған мақаласы. Мақалада автор қазақ тілінің дыбыс жүйесінде қ мен к айнымалы дыбы
Айну (айни) әліпбиі – айни тілінің әліпбиі. Алғашқы кирил негізді жазуларын орыс саяхатшылары тапқан. Қазіргі таңда катакан және латын әліпбиін қолданады. А.ә. дауысты и дыбысы лабиалданған, дыбыстард
Аймауытұлы Жүсіпбек – жазушы, сыншы, аудармашы. Оның 1920-шы жылдары жазылған «Емле, әріп жайынан (айтыс ретінде)», «Емлені оңайлату жобасы», «ҰУ, ЫУ, ІУ, ҮУ (Емле жайында айтыс ретінде)», «Жаңа әліпб