Дауыстап айтуға көнетін дыбыстар – дауысты дыбыс немесе ашық дыбыстар.
Дауыстап айтуға көнбейтін дыбыстар – дауыссыз дыбыс немесе тұйық дыбыстар
Дауыссыздардың жіңішкеруі – тілдің орта шені таңдайдың орта шеніне нық тиіп, сонан соң бірден ашылып кетуі арқылы жасалып, әрдайым жіңішке айтылатын дауыссыздар: к, г. Орыс сөздерінде кездесетін ч, щ
Дауыссыздардың жуандауы – көрші жуан дауысты дыбыстың әсерімен дауыссыздардың жуандап айтылуы. Мыс.: ар, он, тар, бар, ср. ер, өн, тер, бер. Әр уақытта жуан айтылып, буын талғайтын дауыссыздар: қ, ғ.
Дауыссыздар үндестігі – айтуда сөз арасында, сөз ішіндегі морфемалар жігінде дауыссыз дыбыстардың бір-біріне өзара ықпал етуі (тастар, күзде, көг жасыл (көк жасыл), жолғапшық (жол-қапшық). Мұны дыбыс
Дауыссыз дыбыстар – тек салдыр немесе салдыр мен үн қатысы арқылы жасалатын, буын құрай алмайтын дыбыстар. Д.д. айтқанда көмейде кедергіге ұшыраған фонациялық ауа ауыз қуысына күшті қарқынмен келеді.
Дауыс шымылдығы – жұтқыншақтың ішкі жағында орналасқан дауыс шымылдығы өкпеден келе жатқан ауаға тосқауыл жасап, бірде керіліп, бірде жиырылып тұрады. Д.ш. керіліп тұруынан діріл пайда болып үн шығады
Дауыс ұзақтылығы – интонация компоненттерінің бірі. Бұл компонент интонацияның уақытпен байланыстылығын білдіреді. Айтылу, тыңдау, түсіну процесіне қажет уақыт интонацияның ұзақтығын танытады. Кейбір
Дауыс регистрі – бір дыбыстау барысындағы дипазондағы біртекті дыбыстар қатары. Қазіргі таңда дауыс регистрінің үш түрі кездеседі: жоғары, төмен, аралас. Зерттеушілер жоғары регистр деп бастың қуыстар
Дауыс қаттылығы – интонация компоненттерінің бірі. Бұл компонент өзінің қызметін интонацияның басқа компоненттерімен бірігіп жүзеге асырады. Дауыс қаттылығы сөйлемдегі сөздердің акценттелуіне қатысады