Иероглиф (грек. «hieros» – қасиетті, «glyphe» – кесіп ойылған) – белгілі заттардың (адам, хайуанат т.б. заттар) суреті түрінде қалыптасқан жазу, графема (қ.). Көбінесе сөз-буын жазуларында (Египет жаз
Иератикалық жазу – көне Египетте б.з.д. ІV және ІІІ ғасырларда болған египет жазуының бір түрі. И.ж. таяқшалар, қылқалам арқылы папирусқа, тасқа немесе теріге жазылған. Түрі дөңгеленіп келіп курсив фо
Идеографиялық жазу (грек. «idéa» – идея, «grápho» – жазу) – жазу тарихындағы ең көне жазу типтерінің бірі. Тұтас сөздерді немесе олардың мағыналы морфемаларын білдіреді. Идеограммалық сипат көне египе
Идеограмма (грек. «εἶδος» – идея, «γράμμα» – жазба таңба) – белгілі бір сөздің фонемасын, автордың идеясын беретін жазба таңба немесе шартты сурет.
Ибер жазуы – буындық (үзілмелі дауыссыз дыбыс + дауысты дыбыс) және әріптік аралас жазу түрі. И.ж. алғашқы нұсқасын тартессиялықтар қолданған және бұл жазуды б.з.д. II мыңжылдықтың аяғы мен б.з.д. I м
И жазуы – Қытайдағы тіл диалектілері қатарына жататын бірнеше туыс тілдердің жазуы. Бірақ тілдердің қазіргі жіктеліміне сәйкес бірыңғай И.ж. жоқ. Қытайдағы И.ж. оннан аса түрлі туыс тілдер қолданады.
И дыбысы – жіңішке, қысаң, езулік дауысты дыбыс. И-дің бүтін арти- куляциясында белгілі бір тембр сақталмай, бір дыбыстан іле-шала екінші дыбысқа ауысып кете алады. «И» – жуан айтылатын сөзде «ый» түр
И әрпі – қазіргі қазақ әліпбиінің әрпі. Кирил графикалы әліпбилерде <и> фонемасы Ии әрпімен берілсе, латын графикасына негізделген әліпбилерде ол Іі әрпімен таңбаланған. Базалық латын әліпбиінің құрам
Зая-Пандита Намкхай Гьямцо (1599-1662) – қалмақ және ойрат буддизмнің қайраткері, ағартушы, ақын, діни мәтіндердің аудармашысы, ойрат (қалмақ) «тодо-бичиг» әліпбиін жасаушы. 1646 жылы ойрат билеушілер
З дыбысы – тіл ұшы мен күрек тіс арқылы жасалады, жасалу орнына қарай тіл ұшы дауыссыз дыбыс; тіл ұшының күрек тіспен жинақы жуысуы арқылы жасалады, жасалу тәсіліне қарай жинақы жуысыңқы дауыссыз дыбы