Удегей жазуы (удэ жазуы, удыхей жазуы) – удегей тілінің жазуы. Өзінің өмір сүру кезеңінде ол әртүрлі графикалық негізде қолданылды және бірнеше рет реформаланды. Қазіргі уақытта У.ж. кирил графикасынд
Уәли Нұргелді Мақажанұлы (1945) – филол. ғыл. док., профессор. Қазіргі әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін бітірген. 1973 жылдан бері Тіл білімі институтында қызмет атқарады. 1993 жылы «Қа
У дыбысы. У (w) дауыссыз дыбысы қос ерін арқылы жасалады. Жасалу орнына қарай ерін-ерінді дауыссыз дыбыс болып табылады. У дауыссыз дыбысы қос (астыңғы және үстіңгі) еріннің жуысуы арқылы жасалады. Жа
У әрпі – қазіргі қазақ әліпбиінің әрпі. Кирил графикалы әліпбилерде <у> фонемасы Уу әрпімен берілсе, латын графикасына негізделген әліпбилерде ол Uu әрпімен таңбаланған. Базалық латын әліпбиінің
«Тіл-құрал» – А.Байтұрсынұлының 1914-1928 жылдар аралығында бірнеше рет толықтырылып, жетілдіріліп шыққан, шәкірт балаларға арналған тіл танытқыш кітабы. А.Байтұрсынұлының тіл танытқыш кітаптарының ат
Тілдің экономия заңдылығы. Толық түрдегі кейбір тілдік бірліктердің сөйлеу кезінде ықшам түрде қолданылатынына алғаш назар аударған А.Байтұрсынұлы синтаксистік бірліктерді талдай отырып, «ықшамдалу
Тілдің шығуы – адамзат қоғамының пайда болуымен байланысты, алғашқы адамдардың сөйлеу мүшелерімен дыбыстарды бірінен соң бірін ажырата айтуы арқылы қарым-қатынас қажеттілігінің өтелуі. Тіл қоғамда пай
Тілдік таңба – тіл бірліктерінің затты, оның қасиетін, болмысқа қатыстылығын білдіретін материалдық-идеялық (екі жақты) құрылымы. Т.т. жиынтығы ерекше таңбалар жүйесі – тілді жасайды. Т.т. мазмұн м
Тілдер туыстығы – екі немесе бірнеше тілдердің сөздік қорының жақындығына, грамматика, құрылымдарының ұқсастығына және дыбыстық жүйесінің сәйкестігіне негізделетін ұғым. Т.т. анықтап, ажырату үшін сал
Тұйық дыбыс – дауыстап айтуға көнбейтін, тұйық айтылатын дауыссыз дыбыс. А.Байтұрсынұлы қазақ тілінде 17 дауыссыз дыбыс барын айтады: «Он жеті дыбыс тұйық айтылатын болғандықтан, яғни дауыстап айтуға