Фонография (грек. «phonos» – дыбыс, «grapho» – жазу) – сөздің айтылуын бейнелейтін жазу түрі. Ф. – бұл тілдің лингвистикалық бірліктерінің, әдетте фонемалардың немесе аллофондардың дыбысталуын жеткізе
Фонограф (грек. «phone» – дыбыс, «grapho» – жазамын, жазу) – дыбысты жазуға арналған ескі аспап. Ф. механикалық әдіспен дыбыс жазу мен дыбысты қайта жаңғырту аспабы. Бұл аспапты Америкада 1877 жылы
Фонетикалық заңдылықтар, дыбыс заңдылықтары – дыбыстардың өз қалпын сақтауы мен үздіксіз болып отыратын өзгерістерін, өзара алмасуы мен тіркестерін зерттеп отыратын дыбыстардың даму заңдылық
Фонетикалық жазу – графикалық таңба (графема), белгілі бір дыбысқа байланған жазу түрі. Ф.ж. түрлері: буындық (силлабикалық) – әр жазу таңбасы белгілі бір буынды білдіреді; шын мәніндегі буындық жазу
Үндесім фонетика – дыбыстың, буынның және сөздің үндестік құрылымын талдайтын фонетика саласы: Үндесімнің әуез жүйесі алдымен екіге бөлінеді: езулік әуез (палатальный тембр), еріндік әуез (лабиальный
Үлкен сызықша «−» − бытыранды ұғымдарды шоғырландырып, жалқыланған ұғымдарды жалпыландырып, теңелерлік нәрселерді теңеп, балап айтатын орындарда қойылатын белгі. Мыс., Көк шалғын, ағаш, бұлақ – бәрі ж
Үйлесім (ассимилятив) – іргелес дауыссыздардың бір-біріне өзара артику- ляциялық икемделуі: іргелес үйлесім – қатар тұрған екі дыбыстың өзара әсері; ілгерінді дауыссыз – дауыссыздың іргелес тұрған жің
Ұйғыр жазуы – б.з.д. І ғасыр мен б.з. ІХ ғасырларда бастау алатын ежелгі ұйғыр тайпалары пайдаланған ұйғыр тілінің жазуы. Ұйғыр тілін жазу үшін әр алуан жазу жүйелері қолданылды: көне Ұ.ж. – VIII-XI
Ұғым жазу. Ұ.ж. үлгілеріне ежелгі қытай, ежелгі шумер, ежелгі египет, крит-миной жазулары жатады. Ұ.ж. (логограмма) сөз не морфеманы таңбалайтын жазу. Логограммалар кейде идеограмма не иерогли
Удмурт жазуы – орал тілдік тобындағы фин-угор тілдеріне жататын удмурт тілінің жазуы. XVIII ғасырдан бастап кирил әліпбиінде. Қазіргі әліпби 1937 жылы бекітілген. Сонымен бірге У.ж. латын әліп